Kancelaria może mieć na koncie wysokie, regularne wpływy — i mimo to usłyszeć od banku, że jej zdolność kredytowa jest znacznie niższa, niż wynikałoby to z samego obrotu. Dla właściciela kancelarii bywa to trudne do zrozumienia, bo patrzy na liczbę, która w jego odczuciu powinna mówić sama za siebie.
Sama wysokość wpływów nie przesądza o zdolności kredytowej. Znaczenie ma dochód wynikający z dokumentacji i sposobu jego ustalania w danej instytucji, a następnie istniejące zobowiązania oraz warunki nowego finansowania.
Odpowiedź
Wysokie wpływy kancelarii nie oznaczają automatycznie wysokiej zdolności kredytowej. Najpierw trzeba ustalić dochód na podstawie właściwej dokumentacji i metodologii instytucji, a następnie zestawić go z istniejącymi zobowiązaniami i warunkami nowego finansowania.
Najważniejsze informacje
Co wpływa na decyzję?
| Bank sprawdza | Dlaczego |
|---|---|
| Przychody | Pokazują skalę działalności |
| Koszty | Pokazują, ile kosztuje utrzymanie kancelarii |
| Dochód | Pokazuje wynik po uwzględnieniu kosztów zgodnie z właściwą dokumentacją |
| Stabilność | Pokazuje, czy wynik jest powtarzalny |
Najważniejszy wniosek
Dwie kancelarie o podobnych wpływach mogą wykazywać różny dochód, jeżeli różnią się strukturą i wysokością kosztów. W dalszej ocenie znaczenie mają również zobowiązania i warunki nowego finansowania.
Najważniejsze pytania przy ocenie kosztów kancelarii
Dlaczego wysokie wpływy kancelarii nie oznaczają wysokiej zdolności?
W codziennym języku przedsiębiorcy pojęcia „wpływy”, „przychód” i „dochód” bywają używane zamiennie. W analizie finansowej trzeba je rozdzielić, bo opisują różne poziomy informacji.
Wpływ pokazuje ruch pieniędzy na rachunku. Przychód wynika ze sprzedaży usług i nie powinien być automatycznie utożsamiany z momentem wpływu środków. Dochód powstaje po uwzględnieniu kosztów zgodnie z właściwą dokumentacją i zasadami rozliczenia. Dodatkowo instytucja może stosować własny sposób ustalenia dochodu przyjmowanego do dalszej kalkulacji.
Dwie kancelarie z podobnym przychodem rocznym mogą mieć różny dochód, jeśli różni je poziom i struktura kosztów. Dlatego sam przychód nie wystarcza do oceny marginesu na nowe finansowanie.
Obrót pokazuje skalę działalności, ale nie odpowiada jeszcze na pytanie, jaka część tej skali pozostaje po kosztach i może być wykorzystana w dalszej analizie.
Dochód jest jednak tylko jednym z elementów szerszej kalkulacji. Po jego ustaleniu instytucja zestawia go z pozostałymi obciążeniami i parametrami nowego finansowania. Przy kosztach powiązanych z istniejącym zobowiązaniem, np. leasingiem, trzeba sprawdzić, jak zostały już uwzględnione przy wyznaczaniu dochodu oraz jak dana instytucja ujmuje samo zobowiązanie. Szerzej dalszą ocenę opisujemy w materiale o zdolności kredytowej.
Prosty, czysto ilustracyjny przykład: dwie kancelarie wykazują identyczny roczny przychód rzędu 700 000 zł. Pierwsza utrzymuje biuro, jedną osobę do spraw administracyjnych i podstawowe systemy prawne — jej roczne koszty zamykają się w okolicach 200 000 zł, więc w uproszczonym przykładzie pozostaje około 500 000 zł dochodu. Druga zatrudnia większy zespół, wynajmuje obszerniejsze biuro i ponosi wyższe koszty działalności, w tym koszty związane z leasingiem — jej roczne koszty sięgają 480 000 zł, a w tym samym uproszczeniu pozostaje około 220 000 zł dochodu. Przy tym samym przychodzie w uproszczonym przykładzie pozostaje odpowiednio około 500 000 zł i 220 000 zł dochodu. Liczby pokazują wyłącznie mechanizm wpływu kosztów; dalszy sposób kalkulacji zależy od metodologii instytucji i pozostałych elementów sytuacji kancelarii.
Jakie koszty kancelarii mogą mieć znaczenie dla banku?
W analizie finansowania liczy się nie tylko wysokość kosztu, ale również jego charakter: czy jest powtarzalny, jak reaguje na zmianę skali działalności i w jaki sposób został już uwzględniony w dokumentacji służącej do ustalenia dochodu.
Znaczenie mogą mieć m.in. następujące grupy kosztów:
- Lokal — wynajem lub utrzymanie biura kancelarii; zwykle tworzy powtarzalną bazę wydatków.
- Wynagrodzenia pracowników i aplikantów — koszt zespołu, który może stanowić istotną część stałej bazy kosztowej.
- Współpracownicy i podwykonawcy — koszt, którego wysokość może zależeć od liczby spraw, projektów i przyjętego modelu współpracy.
- Sprzęt i leasing — wyposażenie biura, samochód służbowy lub sprzęt komputerowy. Przy leasingu trzeba ustalić, jak jego ekonomiczny ciężar został ujęty przy wyznaczaniu dochodu oraz jak dana instytucja uwzględnia zobowiązanie w dalszej ocenie.
- Systemy prawne i IT — dostęp do baz orzecznictwa, oprogramowania kancelaryjnego i narzędzi do zarządzania sprawami.
- Marketing — wydatki związane z promocją i pozyskiwaniem klientów.
- Koszty administracyjne — m.in. księgowość, ubezpieczenie OC, składki samorządowe i obsługa biura.
Znaczenie ma łączna struktura kosztów, ich relacja do przychodów oraz dochód wynikający z właściwej dokumentacji.
Warto też odróżniać koszty potrzebne do bieżącej obsługi spraw od wydatków bardziej elastycznych. Taka różnica pomaga ocenić, jaka część bazy kosztowej pozostaje stała przy zmianie skali działalności.
Jak bank patrzy na koszty stałe i zmienne?
Koszt stały istnieje niezależnie od tego, czy kancelaria w danym miesiącu prowadzi dziesięć spraw, czy dwie. Koszt zmienny rośnie i maleje razem z aktywnością kancelarii. Rozróżnienie to ma znaczenie, bo określa, jak elastycznie kancelaria może reagować na wahania przychodów.
Kancelaria z wysoką bazą kosztów stałych — dużym zespołem, obszernym biurem, kilkoma stałymi umowami leasingowymi — potrzebuje utrzymywać wyższy, stabilny poziom przychodów, żeby te koszty pokryć. Jeśli wpływy spadną, koszty stałe nie spadają razem z nimi, co obniża margines bezpieczeństwa szybciej niż w kancelarii o bardziej elastycznej strukturze wydatków.
Przy większym udziale kosztów zmiennych część wydatków może obniżać się wraz ze spadkiem aktywności kancelarii. Znaczenie struktury kosztów trzeba jednak oceniać razem ze skalą działalności, przychodami i wynikiem kancelarii.
Podział na koszty stałe i zmienne może być w praktyce mniej jednoznaczny niż w prostym modelu. Wynagrodzenie zatrudnionego prawnika pozostaje kosztem niezależnym od bieżącej liczby spraw, ale struktura zatrudnienia może zmieniać się w dłuższym okresie. Koszty systemów prawnych lub oprogramowania mogą natomiast rosnąć skokowo wraz z liczbą stanowisk czy licencji. Dlatego przy ocenie struktury kosztów znaczenie ma również to, jak poszczególne wydatki reagują na zmianę skali działalności.
Dochód podatkowy, przepływy na rachunku i dochód przyjęty przez bank nie zawsze są tym samym
Dokumentacja podatkowa jest jednym ze źródeł danych wykorzystywanych przy ustalaniu dochodu. Jej znaczenie i sposób odczytania zależą m.in. od formy opodatkowania oraz metodologii konkretnej instytucji.
Sposób, w jaki dokumentacja podatkowa pokazuje wynik działalności, zależy od formy opodatkowania. Przy formach opartych na dochodzie znaczenie mają również rozliczane koszty, natomiast przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych podstawą opodatkowania jest przychód bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodu. W żadnym z tych przypadków dane podatkowe nie są tym samym co bieżący przepływ pieniędzy na rachunku. Historia wpływów i wydatków widoczna na rachunku firmowym pokazuje coś innego — faktyczny ruch pieniędzy, z całą jego nieregularnością. Sposób wykorzystania dokumentacji podatkowej i danych z rachunku zależy od konkretnej instytucji, formy prowadzenia działalności oraz zakresu dostępnej dokumentacji.
Różnice dotyczą więc nie tylko samej wysokości dochodu, ale również sposobu, w jaki przedsiębiorca może go wykazać na potrzeby analizy. W niektórych procedurach zakres wymaganej dokumentacji może być uproszczony — osobnym zagadnieniem jest wtedy kredyt firmowy na oświadczenie i to, na jakiej podstawie bank ocenia w takim przypadku sytuację firmy.
Sposób kwalifikowania poszczególnych źródeł przychodu i honorariów opisujemy szerzej w artykule jak bank ocenia dochód kancelarii prawnej. Przy ocenie kosztów trzeba natomiast ustalić, które z nich zostały już odzwierciedlone w wyniku wykorzystanym do wyznaczenia dochodu oraz jak wpływają na sytuację finansową kancelarii.
Koszty kancelarii adwokackiej, radcowskiej, notarialnej i komorniczej — gdzie są różnice?

Mechanizm opisany wyżej jest wspólny dla wszystkich czterech zawodów, ale struktura kosztowa różni się w zależności od charakteru praktyki.
Struktura kosztów kancelarii zależy m.in. od sposobu organizacji pracy, skali działalności i specyfiki konkretnej praktyki. Różnić mogą się m.in. skala zespołu, lokal, zaplecze administracyjne, systemy oraz koszty czynności wykonywanych poza biurem.
Niezależnie od tych różnic pytanie finansowe pozostaje podobne: jaka część przychodu zostaje po kosztach i czy wynik działalności jest możliwy do udokumentowania w sposób potrzebny do dalszej analizy.
W kancelariach prowadzonych wspólnie przez kilka osób trzeba dodatkowo ustalić, które koszty wspólne faktycznie obciążają wynik podmiotu lub osoby ocenianej. Sposób przypisania kosztów wspólnych zależy od formy organizacyjnej, dokumentacji i zasad rozliczeń danego podmiotu.
W praktyce jednoosobowej wynik działalności jest bezpośrednio związany z sytuacją jednego przedsiębiorcy. To odróżnia ją od działalności prowadzonej wspólnie i jest jednym z elementów szerszej specyfiki kredytów dla jednoosobowych działalności.
Kiedy koszty mogą szczególnie obniżać zdolność?
Kilka sytuacji może szczególnie zmieniać relację między przychodem, kosztami i dochodem pozostającym do dalszej analizy.
Wysoki przychód połączony z wysoką bazą kosztów stałych może pozostawiać niewielki margines dochodu. Podobnie koszty rosnące szybciej niż przychody — na przykład po rozbudowie zespołu — mogą okresowo pogorszyć ten margines. Jednorazowy większy wydatek może obciążyć przepływy pieniężne danego okresu, natomiast jego wpływ na wynik zależy od charakteru wydatku i sposobu jego ujęcia w dokumentacji. Znaczenie tego elementu w analizie zależy również od metodologii instytucji. Przy nieregularnych wpływach szczególnego znaczenia nabiera natomiast to, czy stała baza kosztowa pozostaje możliwa do obsługi również w słabszych okresach.
Znaczenie ma łączny obraz przychodów, kosztów, dochodu i pozostałych obciążeń.
Ocena dochodu i kosztów jest tylko częścią decyzji kredytowej. Znaczenie ma również historia kredytowa przedsiębiorcy i firmy (źródło BIK). Dlatego warunki kredytu dla firm bez BIK trzeba oceniać w kontekście całego profilu firmy, a nie wyłącznie wyniku finansowego kancelarii.
Co warto sprawdzić przed złożeniem wniosku?
Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić kilka elementów, które pomagają ocenić wpływ kosztów na sytuację finansową kancelarii.
Czy struktura kosztów kancelarii jest w ostatnich miesiącach stabilna, czy właśnie przechodzi istotną zmianę — nowy pracownik, większe biuro, dodatkowy sprzęt? Czy tempo wzrostu kosztów odpowiada tempu wzrostu przychodów, czy je wyprzedza? Czy w ostatnim czasie miał miejsce jednorazowy, duży wydatek, który obciążył przepływy pieniężne albo — zależnie od sposobu ujęcia — wynik badanego okresu, mimo że nie jest reprezentatywny dla normalnego funkcjonowania kancelarii?
Warto też spojrzeć na okres, z którego bank będzie oceniał wyniki działalności. Zakres analizowanych danych może zależeć od banku, produktu, formy rozliczenia i wymaganej dokumentacji. Jeśli w analizowanym okresie przypadła inwestycja, sezonowy spadek liczby spraw albo tymczasowe zwiększenie zatrudnienia, warto umieć wyjaśnić, z czego wynika zmiana i czy ma charakter trwały.
Długość dostępnej historii ma znaczenie także wtedy, gdy działalność jest prowadzona od niedawna. Krótszy okres oznacza mniej danych, na podstawie których bank może ocenić, czy relacja przychodów do kosztów jest trwała i powtarzalna. Dlatego przy kredycie na start dla nowej firmy znaczenie ma nie tylko bieżący wynik, ale również to, jak długa historia działalności jest dostępna do analizy.
Jak koszty łączą się z oceną dochodu kancelarii?
Przy ocenie dochodu i kosztów trzeba ustalić, jakie dane o przychodach i wyniku wynikają z dokumentacji oraz jaki dochód może zostać przyjęty do dalszej kalkulacji. Sposób kwalifikowania źródeł honorariów opisuje odrębny etap analizy.
Sposób uwzględnienia kosztów zależy od metodologii instytucji. Przy kosztach powiązanych z istniejącymi zobowiązaniami trzeba zestawić ich wpływ na ustalony dochód ze sposobem uwzględnienia zobowiązania w dalszej ocenie. Uwzględniane są również pozostałe obciążenia i parametry nowego finansowania. Szerszy kontekst wyznaczania dochodu specjalistów opisujemy w materiale jak bank liczy dochód wolnych zawodów.
W ocenie finansowania znaczenie ma dochód wynikający z przyjętej metody analizy, sposób uwzględnienia kosztów oraz pozostałe obciążenia przedsiębiorcy.